Zachowania kontrproduktywne – jak pracownicy hamują rozwój firmy?

Z jednej strony spędzamy w pracy coraz więcej czasu, skarżymy się na przeciążenie obowiązkami oraz konieczność pracy w weekendy i wieczorami. Z drugiej – coraz więcej godzin przeznaczanych na zawodowe obowiązki nie zawsze przekłada się na wyższą produktywność i większe zyski firmy. Z czego wynika ta rozbieżność? Najprawdopodobniej z błędów w zarządzaniu czasem pracy, a czasami również ze świadomych działań pracowników na niekorzyść zatrudniającej ich firmy. Takie zjawisko określa się mianem zachowań kontrproduktywnych.

Rodzaje

Zachowania kontrproduktywne to działania pracowników, które szkodzą przedsiębiorstwu i naruszają obowiązujące w nim normy. Zazwyczaj objawiają się spadkiem produktywności i obniżeniem dochodów firmy. Działania te muszą być podejmowane świadomie. Zachowaniem kontrproduktywnym nie są więc niezamierzone pomyłki pracownika czy niepowodzenia wynikające z braku koniecznych kwalifikacji. Do najczęściej występujących zachowań kontrproduktywnych zalicza się:

• unikanie obowiązków,
  
• brak rzetelności przy wykonywaniu obowiązków i poleceń,
  
• nieuzasadnione przedłużanie czasu pracy nad zadaniami,
  
• spóźnienia,
  
• przedłużanie przerw,
  
• wychodzenie przed czasem,
  
• nadużywanie zwolnień,
  
• wynoszenie mienia,
  
• niszczenie mienia,
  
• działania na szkodę współpracowników,
  
• wycofywanie się z życia społecznego organizacji.

Część tych zachowań w sposób bezpośredni naraża przedsiębiorstwo na straty poprzez niszczenie mienia, pobieranie nienależnego wynagrodzenia czy wyłudzanie pieniędzy z ubezpieczeń. Niektóre negatywnie wpływają na atmosferę panującą w organizacji i relacje pomiędzy pracownikami. Pozostałe przynoszą straty finansowe wynikające z marnowania czasu pracy. Do takich zachowań zalicza się zwlekanie z rozpoczęciem zadań i poświęcanie czasu na czynności zastępcze uniemożliwiające wykonywanie obowiązków. Zdarza się, że pracownicy celowo rezerwują dużą ilość czasu na wykonanie stosunkowo łatwych zadań. W ten sposób pragną zabezpieczyć się przed wyznaczeniem im dodatkowych obowiązków, a pozostały czas wykorzystują na odpoczynek. Do częstych zachowań kontrproduktywnych zalicza się realizację w godzinach pracy spraw niezwiązanych z obowiązkami zawodowymi. Pracownicy wykorzystują zazwyczaj sytuacje, w których takie zachowania mogą pozostać niezauważone przez pracodawców. Nieznacznie przedłużają wyjazdy służbowe w celu wypełnienia kilku obowiązków rodzinnych lub szukają pretekstu do opuszczenia biura.

Dla celów prywatnych niezwykle często wykorzystywany jest również internet. Szczególnie w firmach bez monitoringu przeglądarek osoba korzystająca z internetu w celach prywatnych może wydawać się pochłonięta pracą. Pracownicy często otwierają w przeglądarkach kilka okien równocześnie. Zazwyczaj pod stronami o tematyce ściśle związanej z celami pracy znajdują się okna prywatnej poczty elektronicznej, komunikatorów czy internetowych kont bankowych. W godzinach pracy oblegane są również portale społecznościowe i serwisy umożliwiające dostęp do bezpłatnych gier.

Przyczyny